رای شماره ۴۴۴ مورخ ۱۳۸۴/۰۸/۲۸ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
بسمه تعالی
کلاسه پرونده: ۱۱۵/۸۲
شاکی: کانون کارگران بازنشسته استان اصفهان و کمیته بیمه و درمان خانه کارگر کانون شوراها
موضوع: ابطال دستورالعملهای شماره ۱۱۰۴۷۴/۵۰۰۰ مورخ ۲۷/۱۲/۱۳۸۰ و ۳۶۸۲۶/۵۰۰۱ مورخ ۲۵/۴/۱۳۸۱ و ۱۱۷۳۹۵/۵۰۰۰ مورخ ۲۸/۱۲/۱۳۸۱ سازمان تامین اجتماعی
تاریخ رای: شنبه ۲۸ آبان ۱۳۸۴
شماره دادنامه: ۴۴۴
مقدمه:شکات به شرح دادخواست تقدیمی اعلام داشتهاند، در ماده ۵۸ قانون تامین اجتماعی آمده است «افراد خانواده بیمه شده که از کمکهای مقرر در ماده ۵۴ این قانون استفاده مینماید …» بند ۳ اعلام میدارد که فرزندان بیمه شده که دارای یکی از شرایط زیر باشند … و قانون فرزندان اناث مصوب ۱۳۶۳/۱۰/۰۲ مجلس شورای اسلامی و بخشنامههای ۵۶۴ و ۵۶۷ و بخشنامه ۱۱ مستمریها بوده که معاونت فنی درآمد و عضو هیات مدیره با صدور دستورالعملهای اداری شماره ۳۶۸۲۶/۵۰۰۱ مورخ ۱۳۸۱/۰۴/۲۵ و ۱۱۰۴۷۴/۵۰۰۰ مورخ ۱۳۸۰/۱۲/۲۷ و ۱۱۷۳۹۵/۵۰۰۰ مورخ ۱۳۸۱/۱۲/۲۸ به ترتیب در پاسخ به سوال ۲ و سوال ۹ و بند (الف) قسمت سوم صفحه آخر دستور اداری خلاف مقررات قانونی بخشنامه صادر گردیده که به این ترتیب موجب تضییع حق عدهای از افراد واجد شرایط مستمری بگیر گردید. با توجه به مراتب برای جلوگیری از این بیتوجهی به قانون تقاضای رسیدگی و لغو بخشنامههای مورد شکایت را دارد.مدیرکل دفتر امور حقوقی و دعاوی سازمان تامین اجتماعی در پاسخ به شکایت مذکور طی نامه شماره ۲۴۶۴۶/۷۱۰۰ مورخ ۱۳۸۴/۰۷/۱۹ اعلام داشتهاند، از جمع بین مواد ۵۴ و ۵۸ قانون تامین اجتماعی این نتیجه حاصل میگردد که حمایتهای درمانی سازمان تامین اجتماعی در مرحله اول شخص بیمه شده (بیمه شده اصلی) و در مرحله دوم بیمه شدگان تبعی را که خانواده بیمه شده اصلی میباشند در برمیگیرد.قانونگذار در خصوص شخص بیمه شده اصلی هیچگونه شرطی جهت برخورداری از حمایتهای درمانی مقرر در قانون تامین اجتماعی پیشبینی ننموده است لیکن بیمه شدگان تبعی (همسر و فرزندان و پدر و مادر بیمه شده) را صرفاً در صورت دارا بودن شرایط خاصی مشمول حمایت درمانی سازمان میداند که در بندهای مختلف ماده ۵۸ قانون تامین اجتماعی این شرایط به صراحت بیان گردید است. سازمان تامین اجتماعی به عنوان تنها دستگاه مجری قانون تامین اجتماعی بوده و باید به گونهای عمل نماید که نه اجحافی در حق بیمه شدگان روا دارد و نه منابع و منافع سازمان که حاصل حق بیمههای قشر مولد و زحمتکش جامعه است مورد تهدید قرار گیرد. بدین منظور و به منظور جلوگیری از تشتت اجرای قانون در سطح کشور بعضاً ابهامات و سوالات مطروحه در ستاد مرکزی به صورت یک مکاتبه ارشادی به واحدها ابلاغ میگردد.از جمله این مکاتبات، ابهامات پیش آمده در خصوص نحوه اجرای بندهای ماده ۵۸ قانون تامین اجتماعی بوده است، بدین توضیح که چنانچه یکی از بیمه شدگان تبعی برای مدتی شرط مندرج در ماده ۵۸ قانون تامین اجتماعی را دارا بوده و از دفترچه درمانی سازمان استفاده مینموده است و بعداً فاقد آن شرط گردیده باشد و حمایت مذکور را از دست بدهد و پس از مدتی مجدداً شرط مذکور را به دست آورد آیا مجدداً میتواند دارای دفترچه درمانی شده و از حمایت درمانی سازمان برخوردار گردد یا خیر؟ این سوال و ابهامات در خصوص فرزندان ذکور و اناث بیمه شدگان به کرات مطرح گردیده است که در نهایت پاسخ منفی به صورت مکتوب به واحدهای سازمان در کل کشور اعلام شده و شکات همین پاسخها را به عنوان دستور اداری تلقی و خواستار ابطال آنها گردیدهاند.علیرغم اینکه تصمیمات قبلی سازمان در خصوص عدم برقراری مجدد حمایت درمانی از فرزندان بیمه شدگان که شرایط مندرج در ماده ۵۸ قانون تامین اجتماعی را از دست داده و مجدداً واجد گردیدهاند خلاف ماده قانونی مذکور نبوده است لیکن تاکید ارکان تصمیمگیری سازمان در سالهای اخیر بر توسعه و گسترش روزافزون سیاستهای حمایتی از بیمه شدگان اصلی و تبعی به عنوان اقشار زحمتکش مولد جامعه موجب گردید تامین اجتماعی در تاریخ ۱۳۸۴/۰۵/۰۵ به موجب دستور اداری شماره ۳۸۷۶۴/۵۰۳۰ دستورات اداری سابق را که در خصوص موضوع مانحن فیه صادر گردیده بود لغو نموده و برقراری مجدد حمایتهای درمانی را در خصوص فرزندان بیمه شدگان که به هر دلیل شرایط مقرر در ماده ۵۸ قانون تامین اجتماعی را از دست داده و سپس مجدداً شرایط مذکور در آن ماده را کسب نمودهاند تقبل گردد. و در حال حاضر چنانچه فرزند بیمه شده پس از قطع حمایت درمانی سازمان به دلیل از دست دادن شرایط مندرج در ماده ۵۸ قانون تامین اجتماعی دوباره واجد آن شرایط گردد مجدداً از حمایتهای درمانی مقرر در قانون تامین اجتماعی برخوردار خواهند شد.هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق با حضور روسای شعب بدوی و روسا و مستشاران شعب تجدیدنظر تشکیل و پس از بحث و بررسی و انجام مشاوره با اکثریت آراء به شرح آتی مبادرت به صدور رای مینماید.
رای هیات عمومی
نظر به اینکه سازمان تامین اجتماعی با تنظیم و صدور بخشنامه شماره ۳۸۷۶۴/۵۰۳۰ مورخ ۵/۵/۸۴ تحت عنوان نحوه ارائه تعهدات قانونی به فرزندان اناث و ذکور نسبت به انجام درخواستهای شاکیان اقدام نموده و به شرح قسمت اخیر آن بخشنامه کلیه بخشنامهها و دستورالعملهای مغایر را لغو و بلااثر اعلام داشته و با این کیفیت موضوع بخشنامههای مورد اعتراض منتفی گردیده است، بنابراین موردی برای رسیدگی و اتخاذ تصمیم در زمینه اعتراض شاکی نسبت به به بخشنامههای منسوخه فوقالذکر باقی نیست.